Zoogdieren (Mammalia)

Binnen het dierenrijk (Animalia = dieren) wordt er onderscheid gemaakt naar taxonomieën. De zoogdieren zijn een ‘klasse’. Andere bekenden klassen zijn de amfibieën, vogels, reptielen en kraakbeenvissen (vissen). Deze dieren zijn dus geen zoogdieren maar zijn wel allen gewervelden.

Hoe kun je zoogdieren herkennen?

Onder de gewervelden zijn de zoogdieren de bekendste groep. Bij de zoogdieren geeft de moeder de jongen melk. De moeder voedt de jongen met melk, oftwel ' zogen' van de jongen. Het woord zoogdier ligt dus voor de hand. De zoogdieren zijn relatief laat in de fossielenarchieven verschenen. Desondanks is de zoogdierengroep een zeer diverse groep van verschillende vormen en afmetingen. Deze dieren leven niet alleen op het land maar ook in het water en in de lucht. Totaal zijn er meer dan 6.000 soorten zoogdieren beschreven.

Hoe bewegen zoogdieren zich voort?

De meeste zoogdier soorten bewegen zicht voort op het land en met vier poten. Er zijn ook uitzonderingen van zoogdieren die op twee poten lopen. Daarnaast heb je ook de vleermuis die kan vliegen. De vleermuis is het enige zoogdier die kan vliegen. Naast vliegende zoogdieren zijn er ook zwemmende zoogdieren, zoals de walvissen. Er zijn ook zoogdieren die zich zowel over het land als in het water kunnen voortbewegen, ijsberen, zeehonden of otters.

Welke temperatuur hebben zoogdieren?

Door de constante temperatuur van het dier dat hoger ligt dan de omgeving is er sprake van een warmbloedig dier. Dit betekent dat het lichaam warm gehouden moet worden door stofwisselingen zoals het afbreken van vet. Ook komen “melkklieren” alleen voor bij zoogdieren, waarmee de jongen gevoegd kunnen worden. De jongen kunnen hun krachten sparen, doordat ze niet naar voedsel hoeven te zoeken. Daarnaast bevat de melk ook antistoffen waardoor het jong beter beschermd is tegen ziekten. De zoogdieren zijn nauw verwant met de reptielen en vogels, vanwege het voeden van melk aan hun jongen.

Een zoogdier is warmbloedig, waardoor de lichaamstemperatuur een constante temperatuur kent die onafhankelijk is van de buitenlucht. Deze constante temperatuur bij een zoogdier noemt men “homeotherm”. Bij koudbloedige dieren is de lichaamstemperatuur variabel, aangezien deze zich (gedeeltelijk) aanpast aan de omgeving. Warmbloedige dieren kunnen in tegenstelling tot koudbloedige dieren op meerdere plekken overleven, zoals op de poolgebieden.

Het komt voor dat bepaalde zoogdieren tijdens hun winterslaap de homeotherm looslaat, zodat tijdens de winterslaap de lichaamstemperatuur daalt. Deze daling van de lichaamstemperatuur zorgt ervoor dat er minder energiebehoefte is. Het warm houden van een lichaam neemt nou eenmaal energieverbruik in beslag.

Wat is het grootste zoogdier te wereld?

Het grootste dier en ook zoogdier van de wereld is de blauwe vinvis. De blauwe vinvis kan 30 meter lang en tot 170 ton zwaar wegen. 170 ton is te vergelijken met 125 keer een Volkswagen Golf of 2.000 volwassen mannen (mensen).

Onder de landdieren is de Afrikaans Olifant het zwaarste (zoog)dier van de wereld met een gewicht van een volwassen mannetje van meer dan 6.000 kilo. Dit betekent ongeveer 70 volwassen mensen (mannen). Een Afrikaanse olifant kan meer dan 7 meter lang en 3 meter hoog worden.

Wat is het kleinste zoogdier te wereld?

De hommelvleermuis is het kleinste zoogdier van de wereld en weegt slechts tot 2 gram en is gemiddeld tot 3,3 centimeter groot. De Hommelvleermuis is het kleinste zoogdier op basis van het gewicht.

Kenmerken zoogdieren

Hoe kun je zoogdieren herkennen?

De zoogdier valt in het dierenrijk onder de klasse Mammalia en heeft als de enige soort een vacht, waardoor de dieren zich kunnen camoufleren en ook warm gehouden worden. De zoogdieren kunnen de lichaamstemperatuur constant houden. De melkklieren zijn belangrijke organen in de huid en zijn uiteraard kenmerkend voor het zoogdieren: het zogen.

Het belangrijkste kenmerk van een zoogdier is het skelet. Het skelet van een zoogdier bestaat uit één kaakbot en drie beentjes te weten hamer, aambeeld en stijgbeugel in het middenoor. Deze twee kenmerken onderscheiden het zoogdier van andere levende wezens.

Hoe ademt een zoogdier?

Er worden door de longen zuurstof opgenomen en er komt koolzuurgas uit. Het zuurstoftransport gaat via de rode bloedsellen in een gescheiden en dubbele bloedsomloop. Ook de voedings-, afval en andere stoffen worden door deze omloop verwerkt.

Kenmerken zoogdieren

Hoe kun je zoogdieren herkennen?

De zoogdier valt in het dierenrijk onder de klasse Mammalia en heeft als de enige soort een vacht, waardoor de dieren zich kunnen camoufleren en ook warm gehouden worden. De zoogdieren kunnen de lichaamstemperatuur constant houden. De melkklieren zijn belangrijke organen in de huid en zijn uiteraard kenmerkend voor het zoogdieren: het zogen.

Het belangrijkste kenmerk van een zoogdier is het skelet. Het skelet van een zoogdier bestaat uit één kaakbot en drie beentjes te weten hamer, aambeeld en stijgbeugel in het middenoor. Deze twee kenmerken onderscheiden het zoogdier van andere levende wezens

Hoe ademt een zoogdier?

Er worden door de longen zuurstof opgenomen en er komt koolzuurgas uit. Het zuurstoftransport gaat via de rode bloedsellen in een gescheiden en dubbele bloedsomloop. Ook de voedings-, afval en andere stoffen worden door deze omloop verwerkt.

Haren zoogdieren

De zoogdieren hebben aan de buitenkant een bedekking van haren. Er zijn soorten die geen haren maar stekels hebben, zoals de egel en het stekelvarken. Deze stekels beschermen het dier tegen aanvallen van onder andere de wolf. Een belangrijke functie van de vacht van een zoogdier is warmteregeling en een constante temperatuur. Door spiertjes aan de haren kan de vacht een isolerende laag vormen waardoor aan de omstandigheden aangepast kan worden. Er zijn soorten zoogdieren die een extra isolatie laag hebben. De haarloze zoogdieren waaronder een zeehond heeft een isolerende vetlaag in plaats van een vacht.

De vacht is ook een communicatiemiddel om de gemoedstoestand uit te drukken. Een kat met een opgezette start en haren kan boos of agressief zijn. Een andere functie van de haren/vacht is het verspreiden van geuren vanuit de huidklieren.

Tanden zoogdier

Zowel de vissen als reptielen hebben tanden. Toch zijn de tanden onder de zoogdieren een specialisatie. Insecteneters hebben erg veel tanden die puntvormig zijn en deze tanden lijken op elkaar en uitermate geschikt om het voedsel zoals insecten te vermalen. De knaagdieren hebben scherpe beitelvormige snijtanden en de woelmuizen hebben maalkiezen.

De roofdieren hebben kiezen voor het snijden van het vlees van de prooi. De hoektanden van een roofdier zijn geschikt om een prooi vast te klemmen en te verscheuren. Bij primaten zijn de hoektanden van het mannetje verder ontwikkeld dan bij het vrouwtje. Met name vanwege de functie om te vechten tegen vijanden maar ook soortgenoten.

Klieren

Via de huidklieren van de zoogdieren kunnen afscheidingsproducten worden verspreid met primaire functie het ‘communiceren’. Er zijn meer diersoorten die klieren hebben en geen zoogdieren zijn maar onder de zoogdieren zijn de klieren bij sommige soorten zoogdieren extra ontwikkeld om deze functie van communiceren te kunnen vervullen.

De zweetklieren zitten bij zoogdieren op specifieke locaties op het lichaam, terwijl de talgkliertjes zich op het hele lichaam bevinden. Bij reeën bevinden zich klieren op een bijzondere plaats. Ook tussen de hoeven zijn er klieren aanwezig, waardoor er bij iedere stap een geur wordt verspreid.

Een belangrijke klier onder de zoogdieren zijn de melkklieren. Via de tepels kan de melk vanuit de melkklieren worden afgegeven. De tepels bevinden zich tussen de oksel en tot aan de lies. Dit gebied noemt men ‘tepellijst’. Per soort is het verschillend waar de tepels zich bevinden. Bij de ene soort borsthoogte, bij een ander soort bij de lies en weer een ander soort bij beide gebieden. Bij niet alle soorten zoogdieren is bekend hoeveel tepels het soort heeft.

Voorplanting zoogdieren

Voorplanting bij zoogdieren gebeurt door een penis in een vagina te brengen en vervolgens sperma de bevruchting inwendig te laten plaatsvinden. De zaden vanuit de penis van het mannetje bevruchten de eileider van het vrouwtje. De bevruchting vindt plaats in het vrouwtje en het jong groeit in de baarmoeder tot een moment van geboorte. De uitzondering op dit voortplantingsproces onder de zoogdieren, zijn de buideldieren.

De meeste zoogdieren worden levend geboren. Een uitzondering is bijvoorbeeld het vogelbekdier, omdat deze eierleggend is. Bij buideldieren is er sprake van een primitieve jongen, waardoor deze nog enige tijd na de geboorte in de buidel verblijven. De verschillen in ontwikkeling bij de geboorte varieert bij een zoogdier aanzienlijk.

Voedsel

De zoogdieren kunnen in periodes van voedselschaarste op verschillende manieren reageren. De ene soort vertrekt uit een gebied met voedselschaarste of vertrekt als de winter aanbreekt. Een ander soort gaat in winterslaap om de periode van voedseltekort te kunnen overbruggen.

Trek zoogdieren

Bepaalde vleermuissoorten en rendieren vertrekken uit een gebied en leggen een behoorlijke afstand af vanaf de herfst. Na de winter keren deze dieren weer terug naar het gebied waar ze vandaan kwamen.

Winterslaap

Een winterslaap is een andere manier dan de ‘trek’ van de dieren om de winter door te komen. In een winterslaap daalt de lichaamstemperatuur van een zoogdier tot enkele graden boven nul. De stofwisseling neemt fors af, de hartslag en ademhaling neemt in frequentie af. Egels, vleermuizen en hamster zijn soorten dieren die een winterslaap houden.

Zoogdieren spotten

Overal zijn er dieren aanwezig, zowel in de natuur als bij de mensen als huisdieren. Het lijkt vanzelfsprekend en toch is het niet altijd makkelijk om bepaalde dieren te kunnen spotten. Dieren of zoogdieren vinden is niet altijd makkelijk. Er zijn verschillende manieren om zoogdieren te spotten: sporen, zicht, observeren, geluiden, braakballen, vallen of met cameraregistratie.

Sporen zoogdieren

Door middel van sporen die de zoogdieren achterlaten is het mogelijk om het zoogdier te vinden in de natuur. Dieren laten voetsporen, uitwerpselen of bouwsporen van holen. Per diersoort zijn er verschillende sporen die achtergelaten worden.

Zicht

Zoogdieren of dieren in het algemeen zijn per soort op verschillende momenten actief. Afhankelijk van het diersoort is het zoeken overdag of juist ’s nachts van belang. Er zijn bepaalde zoogdieren die bij zonsondergang actiever worden en andere juist weer bij zonsopgang.

Observeren

Door op een bepaalde plek en op een bepaald moment te observeren kunnen bepaalde zoogdieren gespot worden. Een belangrijke voorwaarde om zoogdieren te observeren is om zeer stil te zijn, zodat de dieren geen argwaan krijgen. Wilde zoogdieren schrikken snel en zullen weer verdwijnen in de natuur of hun holletje. Ook zijn er bepaalde weersomstandigheden die de kans vergroten om een bepaald zoogdier te spotten.

Geluiden

Goed luisteren kan ervoor zorgen dat een zoogdier aangetroffen wordt. Gefluit, kwetteren, geschreeuw, huilen, roffelen met de poten, blaffen en ga zo maar door. Volg het geluid en spot een zoogdier.

Braakballen

Een belangrijk gebeurtenis bij dieren is de circle of life. Niet alle dieren eten plantaardig (herbivoor) en hebben een voorkeur voor vlees (carnivoor). Ook zijn er alleseters (omnivoor). Dieren eten dieren, waardoor de braakballen interessante materie zijn voor het vinden van (meestal) kleinere zoogdieren. Een kat die muizen eet zal braakballen maken waarin de resten van de muizen zichtbaar zijn. Een uil eet verschillende dieren waaronder zoogdieren zoals een kleine ree of haas.

  • carnivoor = vleeseter
  • herbivoor = planteneten
  • omnivoor = alleseter

Vallen

Kleine zoogdieren kunnen gevangen worden met vallen. Vallen worden vaak gezet voor ratten of muizen en dit gebeurt zowel met vallen die direct doden als vallen die levend vangen. Niet alle zoogdieren mogen wettelijk gezien gevangen worden en er dient dan ook een vergunning aangevraagd en verkregen te worden, voordat er gevangen mag worden. Voor dieren die vergunningsvrij gevangen worden is het van belang dat het welzijn van het dier gewaarborgd is. Vallen dienen dan ook meerdere keren per dag gecontroleerd te worden.

Cameraregistratie

Een modern middel om zoogdieren te spotten is cameraregistratie. Er zijn verschillende camera’s verkrijgbaar, waardoor op verschillende plekken en tijdstippen gefilmd kan worden. Een camera kan continu draaien en op afstand de beelden doorzenden. Ook zijn er camera’s verkrijgbaar die pas geactiveerd worden als er beweging op een bepaalde afstand is waargenomen, de wildlife camera. De prijzen variëren van honderd euro tot vele duizenden euro’s afhankelijk van kwaliteit, sensor, nachtzicht, wifi en opslagruimte.

Welke dieren zijn zoogdieren?

Er zijn meer dan 6.000 soorten zoogdieren en deze soorten zijn erg gevarieerd. Onder de klasse zoogdieren (Mammalia) vallen 28 ordes. Deze ordes zijn:


Soorten zoogdieren

Er zijn meer dan 6.000 soort zoogdieren. Diverse voorbeelden van welke dieren tot de zoogdieren behoren staan hieronder opgesomd. Onder de wiki’s tref je op alfabetische volgorde de beschreven dieren aan.