Spreekbeurt Cavia

Van nature komen cavia’s voor in graslanden en langs de randen van bossen. Ze leven in holen en komen zelfs in de bergen voor, tot op 4000 meter hoogte. De cavia-achtigen ontstonden al meer dan 5 miljoen jaar geleden. Ongeveer drieduizend jaar geleden werden de dieren voor het eerst gehouden als huisdieren in Zuid-Amerika. 

spreekbeurt cavia

Hoeveel soorten cavia’s zijn er?

De bekendste caviasoort is Cavia porcellus oftewel de huiscavia. Verder heb je nog:

  • De Braziliaanse cavia (Cavia Aperea)
  • De Amazone cavia (Cavia fulgida)
  • De moerascavia (Cavia magna)
  • De Tschudicavia (Cavia tschudii)
  • En Cavia intermedia

De cavia’s (Caviinae) zijn een onderfamilie van de familie cavia-achtigen (Caviidae) die in totaal uit negentien soorten en drie onderfamilies bestaat. Ook het grootste knaagdier ter wereld, de Capibara, is een soort uit de familie cavia-achtigen.

Hoe is de cavia een huisdier geworden?

De cavia werd al zo’n 3000 jaar geleden gedomesticeerd door de Inca’s, een inheems volk dat toen in grote delen van Zuid-Amerika voorkwam. Domesticeren is een moeilijk woord voor het tam maken van dieren die daardoor steeds meer aangepast worden aan het samenleven van mensen. In de loop van duizenden jaren zijn daardoor de vele verschillende soorten huiscavia’s ontstaan, net zoals we nu ook vele honden-, katten- en paardenrassen kennen.

De cavia’s werden waarschijnlijk gehouden als voedselvoorziening. Door zelf te fokken met de dieren, hoefden ze er niet op te jagen. Zo zijn ook de tamme konijnenrassen ontstaan, die werden gehouden door de Romeinen. Nog steeds worden cavia’s gegeten in landen als Peru, Bolivia en Ecuador. Ze worden daar om die reden ook nog steeds gefokt.

De ontdekkingsreizigers die Zuid-Amerika verkenden namen de tamme cavia’s rond 1500 mee naar Europa, waar ze gehouden werden als huisdieren. Vooral onder de rijke mensen en de adel, waren deze exotische huisdieren in trek. Zo had koningin Elizabeth de eerste een cavia als huisdier. Pas sinds de Tweede Wereldoorlog werd de cavia een populair huisdier onder de ‘gewone’ bevolking.

Hoe noem je een mannetjes- en vrouwtjescavia?

Net als bij varkens worden de mannetjescavia’s ‘beer’ genoemd en de vrouwtjescavia’s ‘zeug’. Je zou verwachten dat een jonge cavia dan ‘big’ genoemd wordt, maar die heet gewoon jong. Ook het Engelse woord Guinea Pig en de Latijnse naam porcellus verwijst naar varkens, hoewel de dieren totaal niet verwant zijn. Waarschijnlijk kreeg de cavia zijn naam vanwege de knorrende en piepende geluidjes die het maakt en het ronde lichaam.

Hoe praten cavia’s met elkaar?

Piep, piep, piep! Cavia’s herken je meteen aan hun kenmerkende gepiep waarmee ze je begroeten als je in de buurt komt. Ook met elkaar kunnen cavia’s heerlijk kletsen en babbelen. Met verschillende tonen, piepjes, knorretjes en andere geluiden maken ze elkaar precies duidelijk hoe ze zich voelen.

Op deze manieren maakt de cavia met jou en zijn soortgenootjes:

Zachte piepjes: dit is het babbelen van een vrolijke cavia.

‘Fluiten’: hoge, harde piepgeluiden die ze maken om de aandacht van elkaar te trekken of om meer eten aan je te vragen.

Klappertanden: je cavia heeft het niet koud, maar is boos of angstig.

Popcornen: met rennen, gekke sprongen en het schudden en achterover gooien van het hoofd maakt de cavia duidelijk dat hij helemaal blij en vrolijk is. Het speelse gedrag lijkt ook wel wat op het bokken van een paard.

Knarsetanden: als je cavia dit doet, heeft het zin in wat lekkers. Soms is het een teken dat je cavia pijn heeft of zich ongemakkelijk voelt.

Kreunend piepen: dit is zeker weten het geluid van een cavia met pijn.

Spinnen: Vaak maakt een cavia een kort spinnend geluid als hij geaaid wordt of een bekend geluid hoort. Ook kan zijn lijfje daarbij trillen. Als het diertje langer spint en daarbij waggelend heen en weer loopt, is dat een teken dat cavia’s willen spelen of paren. Soms doen mannetjes die indruk op elkaar willen maken dit ook bij elkaar.

Tjilpen: het is nog niet helemaal bekend waarom cavia’s soms tjilpen als een vogel. Ze doen het ook niet vaak. Er wordt gedacht dat het een waarschuwingsteken is voor de rest van de groep.

Hoe oud wordt een cavia?

Gemiddeld genomen heb je een cavia zeker wel drie tot acht jaar in huis. Maar cavia’s kunnen wel tien jaar oud worden en er zijn zelfs gevallen bekend van cavia’s die de vijftien jaar aantikten! De mannetjes worden meestal wat ouder dan de vrouwtjes. Als je dit dier als huisdier wilt, moet je dus goed bedenken of je er zo lang voor wilt en kunt zorgen. Je cavia weg laten kwijnen in een hokje zonder er naar om te kijken is namelijk geen optie. Dat wil je zelf toch ook niet?

Waarom moet je altijd minimaal twee cavia’s nemen?

Cavia’s zijn sociale dieren die normaal gesproken met meerdere dieren in een groep leven. Als je ze alleen houdt, zullen ze doodongelukkig worden. Dit kan weer leiden tot ziektes, agressief gedrag of zelfs de dood. Zelfs als jij zelf heel veel met je cavia doet, heeft hij het gezelschap nodig van een soortgenootje om gezond en gelukkig te zijn.

Als je cavia alleen is - bijvoorbeeld omdat zijn maatje overleden is - en je wilt er een nieuwe cavia bij zetten, dan is het verstandig om dit te doen bij een knaagdierenopvang of -vereniging. Daar zijn mensen die verstand van de dieren hebben en zij kunnen zorgen voor een goede koppeling.

Worden cavia’s snel ziek?

Net als alle andere dieren kan een cavia ziek worden. Veel voorkomende problemen zijn spijsverteringsklachten, vitaminegebrek en vachtproblemen zoals korsten, schilfers en jeuk door schurft of mijt.

Het is lastig om aan je cavia te zien of hij ziek is. Van nature zijn het prooidieren waardoor hun instinct ze verteld dat ze het zo lang mogelijk verborgen moeten houden als ze zich niet lekker voelen. Roofdieren zoeken namelijk altijd eerst de zwakke en zieke dieren uit om op te jagen. Reken maar dat er al een tijdje wat aan de hand is als je cavia ziek lijkt!

Als je goed oplet, kun je veel verborgen leed voorkomen. Maakt je cavia andere geluiden? Is hij actiever of juist slomer dan normaal? Ziet zijn vacht er niet meer zo mooi uit? Breng hem dan maar voor onderzoek naar de dierenarts.

Wat eet een cavia?

Cavia’s zijn herbivoren: ze eten alleen plantaardig voedsel. Het basisvoer van cavia’s bestaat uit droogvoer of gedroogde pellets die speciaal voor de cavia samengesteld worden. Verder wil iedere cavia dagelijks knabbelen aan vers hooi (niet te stoffig!) en is vers water zeer belangrijk.

Voor cavia’s is het belangrijk dat ze voldoende vitamine C binnen krijgen. Dit maken ze zelf niet aan en dat moet dus uit het voer komen. Iedere dag verse groenten of kleine stukjes fruit, moeten zeker op het menu staan! Denk daarbij vooral aan wortelloof, andijvie, komkommer, broccoli, witlof en paprika. Dat vinden ze heerlijk! Haal de stukjes die ze niet hebben opgegeten na een dag weer weg, om verrotting te voorkomen. Begin altijd met kleine stukjes: de cavia zijn maag en darmen moeten wel kunnen wennen aan het verse voedsel. Als ze buiten in een ren rondscharrelen, is het handig dat ze kunnen knabbelen aan het gras en de paardenbloemen.

Toch bang dat je cavia te weinig vitamine C binnenkrijgt? Dan kun je hem ook kinderkauwtabletjes met fruitsmaak geven. Die lustten veel cavia’s ook graag.

Schrik trouwens niet als je cavia zijn eigen poep opeet. Dit is normaal en doet hij om zijn spijsvertering gezond te houden. In de poep zit onder andere vitamine B.

Waarom moet een cavia kunnen knagen?

Een knaagdier die niet knaagt. Dat klinkt al niet goed toch? Precies, en daarom is het belangrijk dat cavia’s iedere dag kunnen knagen. Het past bij hun natuurlijke gedrag waardoor ze zich prettig voelen en bovendien zorgt het ervoor dat de tanden - die hun leven lang doorgroeien - op een natuurlijke manier geslepen worden.

Cavia’s knagen gedurende de dag op vers hooi en hun droogvoer. Verder knabbelen ze graag op een stuk hout van een (onbespoten) fruitboom, onbewerkt karton, kauwsnacks of speciale knaagspeeltjes.

Waar kun je een cavia aanschaffen?

Bij de knaagdierenopvang of -vereniging maak je de meeste kans op een goede match tussen jou en je nieuwe huisdieren. Hier zitten cavia’s die een tweede kans verdienen, maar ook vaak jonge dieren omdat zwangere cavia’s ook naar de opvang worden gebracht. De verzorgers van de dieren kennen hun karakter vaak erg goed en weten ook welke cavia’s bij elkaar kunnen wonen en welke niet.

Ook via een fokker of bij mensen thuis kun je cavia’s aanschaffen. Let er wel altijd op dat de dieren in nette hokken zitten en er schoon en levendig uitzien. Vertrouw op je gevoel en check bij anderen of op internet naar andermans ervaringen. Helaas zien sommige fokkers en mensen de dieren als pure handel en zijn zij niet bezig met het welzijn van de cavia.

Om dezelfde reden kun je beter geen cavia of ander huisdier aanschaffen in een dierenwinkel. Veel van die dieren worden geleverd door zogenoemde broodfokkers uit Oost-Europa. De dieren hebben daar geen goed leven en door bij zulke fokkers (en dierenwinkels die daar mee samenwerken) te kopen houd je die situatie in stand. Slechts een paar dierenwinkels halen hun dieren bij erkende fokkers uit de buurt. Zij kunnen je daar eerlijk over vertellen en hun aanbod zal variëren omdat een goede fokker niet continu jonge dieren paraat heeft. Vermijd jouw dierenwinkel de vraag waar het dier vandaan komt? Koop hem dan maar niet!

Hoe ziet een goed caviahok eruit?

Een goed caviahok is groot en makkelijk schoon te houden. Voor twee cavia’s moet het hok minimaal 160 centimeter lang, 50 centimeter hoog en 50 centimeter diep zijn. Cavia’s zijn niet zulke enorme klimmers, maar vinden het wel fijn om zich ergens onder te kunnen verstoppen. Meerdere schuilplekjes, die op hun beurt weer meerdere openingen hebben, zorgen ervoor dat ze zich veilig voelen en dat ze kunnen vluchten als dat nodig is voor hun gevoel. Het blijven prooidieren die altijd op hun hoede zijn. Een hangmatje of ander speeltje zorg voor vermaak.

Waar kan het caviahok staan?

Cavia’s kunnen in de zomer wel naar buiten, maar in de winter is het daar te koud voor ze. Zelfs een koude slaapkamer kan in de winter al zorgen dat je cavia ziek wordt. Het liefst zet je het caviahok op een rustige plek zonder tocht, niet te dicht bij de verwarming en ook niet bij een zonnig raam want ook teveel hitte is niet goed voor je huisdier. Ook buiten geldt dat een cavia nooit op de tocht of in de volle zon moet staan.

Hoe planten cavia’s zich voort?

Cavia’s kunnen zich al op heel jonge leeftijd voortplanten. Na vier tot zes weken zijn ze geslachtsrijp! Zet een zeug en een ongecastreerde beer dus niet bij elkaar, zelfs niet als ze nog heel jong zijn. Ook als je een nest hebt, moet je ze snel uit elkaar halen. Voor een zeugje is het beter om te wachten tot ze minimaal drie tot vier maanden oud is. Nog ietsjes ouder is nog beter.

Iedere 14 tot 18 dagen is een caviazeug vruchtbaar of bronstig. Door haar geur wordt ook het mannetje verleid tot voortplanting en daarnaast zal ze haar bereidwilligheid kenbaar maken door een laag brommend geluid.

Cavia’s zijn ongeveer 65 tot 70 dagen drachtig. Dat is relatief lang voor een knaagdier. De jongen zijn dan ook nestvlieders: ze worden helemaal compleet geboren wat vooral inhoudt dat ze niet blind zijn en een vacht hebben. Het aantal jongen dat geboren wordt, verschilt per keer. Sommige cavia’s worden alleen geboren, terwijl anderen soms wel negen broers en zusjes hebben. Cavia’s zijn zoogdieren en doordat ze al zo compleet geboren worden zijn ze maar kort afhankelijk van de moedermelk.